ไอ้นั่น TeX ไอ้นี่ TeX

ตอนที่เริ่มใช้ใหม่ๆ เนี่ย งงมาก กับชื่อต่างๆ แยกไม่ถูกว่าอะไรคืออะไร อันไหนคือโปรแกรม อันไหนคือฟอร์แมต อันไหนคือ distribution แล้วชื่อมันก็ลงท้ายด้วย TeX ทั้งนั้นเลย :P รายการตรงนี้คงพอจะช่วยได้บ้าง....

TeX

อันนี้เรียกว่าเป็นรากฐานของทุกๆ อย่างเลย TeX คือระบบที่เกิดขึ้นจาก Donald Knuth มีประสิทธิภาพในการเรียงพิมพ์ดีมาก แต่ว่าใช้ยาก เพราะคำสั่งต่างๆ เป็นแบบ low level ซึ่ง Knuth ก็บอกไว้ ว่าตั้งใจจะให้ TeX เป็นเครื่องจักรในการเรียงพิมพ์ แต่ไม่ได้ตั้งใจให้คนใช้งาน TeX โดยตรง แต่ให้ใช้ผ่าน macro package ซึ่งจะทำให้ใช้ไ้ด้สะดวกขึ้น

macro package หรือ format ของTeX เนี่ย ก็มีอยู่ด้วยกันหลายอัน อันที่ได้รับความนิยมที่สุด และก็เป็น format ที่ทำให้คนเริ่มใช้ TeX กันแพร่หลายมากๆ ก็คือ LaTeX เพราะมันมีความสามารถช่วยให้อะไรหลายๆ อย่างในการเตรียมเอกสารเป็นไปได้แบบอัตโนมัติ เ่ช่น การจัดโครงสร้างของเอกสารเป็น chapter, section การใส่หมายเลขรูปหรือตาราง การอ้างถึงเอกสารอ้างอิง

LaTeX, plainTeX, ConTeXt, RevTeX, AMSTeX, eTeX

พวกนี้ทั้งหมดคือ format ของ TeX อันที่มีคนใช้มากที่สุดคือ LaTeX

• plainTeX นี่เป็น format พื้นฐานสุดๆ ที่ Knuth ทำขึ้นมาเป็นตัวอย่าง ว่า macro package จะใช้ประโยชน์จากระบบ TeX ได้ยังไงบ้าง
• ConTeXt เป็นอีก format ซึ่งเค้าว่ากันว่าดี แต่ว่าใช้ยาก (กว่า) แล้วก็มีคนใช้อยู่ไม่มากนักเทียบกับ LaTeX
• RevTeX อันนี้ไม่รู้เป็นยังไง
• AMSTeX เป็น format ที่ AMS พัฒนาขึ้นมา เพิ่มความสามารถทางการเรียงพิมพ์คณิตศาสตร์ (ซึ่งเดิม TeX ก็เก่งมากอยู่แล้ว ให้ยิ่งเก่งเข้าไปอีก) ปัจจุบัน format นี้กลายมาเป็น package เพิ่มเติมสำหรับ LaTeX ไปแล้ว ชื่อ amsmath

• eTeX เป็น format ชั่วคราวซึ่งเกิดมาจากโครงการ New Typesetting System (NTS) ซึ่งพัฒนามาจาก TeX แต่ว่าจะไม่ใช่ TeX ปัจจุบันยังอยู่ในขั้นพัฒนา แต่มีผลพลอยได้ออกมาเป็น eTeX ซึ่งมีความสามารถบางอย่างเพิ่มเข้ามา เทียบกับ TeX

MikTeX, teTeX, fpTeX

พวกนี้คือ TeX Distribution

การจะใช้งาน TeX เนี่ย จำเป็นจะต้องมีโปรแกรม มีไฟล์ประกอบเยอะอยู่เหมือนกัน ตัวอย่างสิ่งที่จำเป็นก็เช่น font ทั้งหลาย, package ต่างๆ ที่เพิ่มความสามารถให้ TeX (ซึ่งมีเยอะแยะ), โปรแกรมเสริมอื่นๆ เช่น dvips, pstools, bibtex, makeindex, dvipdfm ซึ่งการจะหาแต่ละส่วนมา install ใส่เครื่องแยกกันเนี่ย วุ่นวายแล้วก็เสียเวลามาก ก็จะมีหลายๆ คน (องค์กร) รวบรวมไฟล์+โปรแกรมที่จำเป็นไว้ด้วยกัน เรียกว่า TeX Distribution ซึ่งแต่ละอันก็จะแตกต่างกันบ้าง ในด้านของโปรแกรมที่มี อาจจะมี font ติดมาไม่เท่ากัน มี package ไม่เหมือนกัน บาง Distribution อาจจะต่างไปมาก ถึงขนาดสามารถใช้ file รูปภาพได้หลากหลาย format ขึ้นก็มี (อันที่ advance มากๆ ส่วนใหญ่จะต้องเสียเงินซื้อ)

BibTeX

BibTeX เป็นโปรแกรมช่วยที่สำคัญที่สุดอันนึง ในการใช้งาน LaTeX (อย่างน้อยก็สำหรับคนที่ใช้งานทางวิชาการ) เป็นโปรแกรมที่เพิ่มความสามารถการจัดการเอกสารอ้างอิง

AucTeX

อันนี้ไม่ใช่โปรแกรม แต่เป็นส่วนขยายของ emacs ซึ่งเป็น editor ทีคนใช้ unix นิยมใช้เขียนโค้ด LaTeX… AucTeX เพิ่มความสามารถหลายๆ อย่างซึ่งช่วยให้การใช้ emacs กับ LaTeX สะดวกขึ้น (จริงๆ emacs เนี่ยก็ใช้ได้เกือบทุก platform แหละ แต่คนใช้ส่วนใหญ่ก็คือคนใช้ unix)