หลังจากตัดสินใจ format harddisk แล้ว มีสองอย่างหลักๆ ที่ต้องทำ คือ backup กับเตรียมโปรแกรมต่างๆ ที่จะต้องใช้ตอนลงระบบใหม่

Backup

ถ้ามี harddisk อันเดียว แล้วก็ไม่ได้แบ่ง partition เอาไว้ ขั้นตอนนี้ก็จะลำบากนิดหน่อย มีตัวเลือกคือ

• ย้ายข้อมูลไปไว้เครื่องอื่น
• ยืม harddisk ใครมาใช้ backup

• เขียนลง CD หรือ DVD เก็บไว้

ถ้ามีมากกว่าหนึ่ง hardisk หรือแบ่ง partition ไว้แล้ว เรื่องจะง่ายขึ้นเยอะเลย ส่วนใหญ่เวลาแบ่งไว้แบบนี้ ข้อมูลใน drive หลักก็จะมีแต่ตัว windows เอง แล้วก็โปรแกรมต่างๆ ที่ลงไว้ ซึ่งก็ลบทิ้งได้ไม่ต้องเสียดาย แต่ก็มีข้อมูลหลายๆ อย่างที่เราคงต้องการจะเก็บ เช่น

• ไฟล์ต่างๆ บน Desktop
• ไฟล์ใน My Documents (ถ้าไม่ได้เก็บไว้อีก drive นึงอยู๋แล้ว)

• ฺBookmarks อันนี้ลืมบ่อยๆ ต้อง export ออกมาเป็นไฟล์เก็บไว้ ไม่งั้นหายหมด

Softwares

ที่ขาดไม่ได้แน่นอนก็คือแผ่น Windows เวอร์ชั่นที่ต้องการจะใช้ ยิ่งใหม่ก็ยิ่งดี จะได้ไม่ต้อง update กันมากนักหลังลงเสร็จ ตอนนี้ (ปลายปี 2004) ที่ใหม่สุดคือ Windows XP SP2 กับ Windows 2000 SP4 (SP ย่อจาก Service Pack) โปรแกรมอื่นๆ ที่ควรเตรียมไว้คือ

• Anti-virus ยี่ห้อที่ชอบ ตอนนี้ผมใช้ Kaspersky คิดว่าดีที่สุดแล้ว สองอันที่ไม่แนะนำคือ McAfee กับ Norton เพราะมีปัญหาบ่อยมาก

• Firewall ไฟร์วอล เป็นโปรแกรมควบคุมข้อมูลที่เข้าออก ระหว่างเครื่องของเรากับ network โปรแกรมที่เราไม่ต้องการ เช่น virus หรือ spyware มักจะมีการส่งข้อมูลลับๆ ไม่ให้เรารู้ หรือถ้าใครต้องการจะเจาะเข้ามาในเครื่องเรา firewall ช่วยได้

ถ้าใช้ Windows XP จะมี Windows Firewall ให้มาอยู่แล้ว ก็พอใช้งานได้ ในเวอร์ชั่น SP2 นี่ หลังจากลง windows แล้ว มันจะเปิด firewall ให้อัตโนมัติ ก็อย่าไปปิดมัน ยกเว้นว่าอยากจะใช้ firewall ยี่ห้ออื่น

• Driver ของอุปกรณ์ต่างๆ ทั้งข้างในและข้างนอกเครื่อง หลังๆ นี่พวก modem, video card, soundcard แทบไม่ต้องเตรียม driver เองเพราะ windows มีให้หมดแล้ว แต่บางรุ่นบางยี่ห้อ (โดยเฉพาะที่มากับ laptop) ก็ยังต้องหามาลงเองบ้างเหมือนกัน

ส่วนพวก กล้อง / webcam / printer นี่ ก็หา CD ที่ได้มาตอนซื้อมาวางไว้ด้วยกัน หรือจะให้ดีก็ download เวอร์ชั่นล่าสุดจาก website ของบริษัทที่ผลิต

• Program ต่างๆ ที่จะลงหลังจากลงระบบใหม่แล้ว

ปกติผมจะ copy folder
C:\Documents and Settings\chris\Start Menu\Programs
กับ
C:\Documents and Settings\All Users\Start Menu\Programs

เอาไว้อีก drive นึง ทั้งสอง folder จะมี shortcuts ต่างๆ ใน start menu ของเรา จะได้จำได้ว่าเคยลงโปรแกรมไหนไว้บ้าง

หลังจากเตรียมพร้อมแล้ว ก็เริ่มต้น format กันได้